Van groen naar groener; de stand van zaken

Datacenters lopen voor op doelstellingen MJA 2020

Een analyse van de focus op groen in de datacentermarkt mag in dit Datacenter & Cloud Dossier 2017 niet ontbreken. Uit gesprekken met tientallen ondernemers blijkt het een ware trend. Dus zijn er twee logische vragen. Waar staat de markt nu? En hoe nu verder?

 

 

In bijna alle gesprekken met partijen in de datacentermarkt worden de termen ‘groen’ en ‘duurzaamheid’ spontaan genoemd. Als we die input leggen naast de eerste editie van het Datacenter & Cloud Dossier en als we rapportages van vijf jaar geleden doornemen, is er een groot verschil. De voorzichtige conclusie is dat de markt de eerste fase van vergroening annex verduurzaming achter zich heeft gelaten. Daarbij horen twee logische vragen: waar staat de markt nu? En hoe nu verder?

Achtergrond van groen

Voordat we de huidige fase beschrijven, blikken we eerst terug in de tijd. Dat geeft antwoord op de vraag waar de aandacht voor groen vandaan komt. Kijkend naar de Nederlandse markt zijn er drie belangrijke drivers voor deze ontwikkeling. Ten eerste zijn er meerjarenafspraken die de overheid met diverse sectoren heeft gemaakt om de CO2-uitstoot te verminderen. De IT-sector is daar sinds 2008 via Nederland ICT één van. De tweede driver is een commerciële. Naarmate steeds meer datacenters duurzaamheid als verkoopargument inzetten, wordt het voor de achterblijvers lastiger dat onvermeld te laten. De derde en laatste driver zijn innovaties die bijdragen aan hogere efficiency en minder verbruik. Innovatie is zeer omvangrijk en geeft de complexiteit van vergroening goed weer. Voor bijna elk aspect van datacenteroperaties is sprake van verbeteringen die positief uitwerken op de eco-balans. We laten de belangrijkste aspecten de revue passeren en bewegen daarbij van buiten naar binnen.

Complexiteit van groen

Aan de buitenzijde hebben we stroom. Hier is de vergroening onmogelijk te missen. Datacenters die geen enkele vorm van groene stroom afnemen, zijn in Nederland inmiddels een zeldzaamheid. Maar voor de noodstroomvoorziening is dat een ander verhaal. Datacenters vertrouwen nu nog op dieselaggregaten. Die zijn weliswaar steeds efficiënter, maar kunnen onmogelijk groen worden genoemd. Gerben Ouwens van The Green Bay wijst erop dat het ook nog eens gaat om een regelrechte verspilling van fossiele brandstoffen omdat diesel beperkt houdbaar is. In zijn optiek zullen grootschalige batterypacks, inpandig of bij de energieleverancier geplaatst, in de toekomst de dieselaggregaten vervangen. Dat zou voor de échte vergroening een grote stap voorwaarts zijn.

Het gebouw zelf

Dan het gebouw zelf. Daar zijn de laatste jaren aanzienlijke verbeteringen gerealiseerd. Denk bijvoorbeeld aan de NLDC-locaties in Eindhoven en Almere. De nieuwbouwplannen van Bytesnet in Groningen, DC Valley in Ede-Wageningen en The Green Bay in Zeeland lijken daar nog een schepje boven op te doen. Koeling bevindt zich op de grens van de buiten- en binnenkant van een datacenter. Ook daar is sprake van groene ontwikkelingen. Hier twee op niveaus. Niveau één is dat de benodigde installaties steeds beter worden waardoor ze meer bereiken met een lager eigen stroomverbruik. Het andere niveau is dat de temperatuur in een datacenter tegenwoordig zo hoog mag liggen dat free air cooling de norm is geworden. Het aantal uren dat externe koeling echt nodig is, is over de jaren fors afgenomen. Dat leidt in principe tot een lagere stroomverbruik en CO2-uitstoot.

‘De eerste fase van verduurzaming is achter ons’

In een datacenter is sprake van ruimtes met servers waarop software draait. De overige hardware in een datacenter (switches, routers en dergelijke) neemt ruimte in en vergt naast stroom ook koeling. Dit type hardware wordt zuiniger en tegelijk ook steeds meer verdrongen door software defined oplossingen. Resultaat: footprint en verbruik van de niet-servers nemen verder af. De vergroening van servers is een verhaal op zich. De vendors concurreren sterk met elkaar, met het effect dat servers steeds zwaarder kunnen worden belast bij een lagere stroom- en koelingsfootprint. In moderne servers zitten processoren en flash-storage. Beide kunnen onder hogere temperaturen werken en verbruiken nog maar een fractie die oude generatie CPU’s respectievelijk spinning disk nodig hebben. Die ontwikkelingen zie we ook terug bij de andere componenten, met als toppunt de geheel gewijzigde architectuur door OCP-standaarden. Dit alles zorgt voor een betere opbrengst per server en rack bij een lagere koelbehoefte, met lager stroomverbruik tot gevolg. Tegelijkertijd komt hier ook een grens in zicht: datacenters worden door de hogere temperaturen een plek waar mensen moeilijk kunnen werken.

Software

Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is de software. Virtualisering en cloud hebben een enorme impact op de inzet van hardware. Mits goed geconfigureerd en beheerd kan een datacenter daardoor tientallen procenten op stroomverbruik en koeling besparen. Dit is onder andere aangetoond in het recent afgeronde project Greening the Cloud, zo laat
directeur Jaak Vlasveld van Green IT Amsterdam weten. Vlasveld geeft ook aan dat de ontwikkeling van betere software en slimmere inzet van software onverminderd doorgaat. Greenserve, een project van HvA en de VU dat zich richt op het verbeteren van power- management, is daarvan een actueel voorbeeld.

‘Vergroening van servers is een verhaal op zich’

Het mag duidelijk zijn dat er veel mogelijk is om een lager verbruik te realiseren en op die manier de sector te vergroenen. Er is echter een maar in het verhaal. Om processen te optimaliseren is het nodig dat alle schakels naadloos op elkaar aansluiten. Pas dan kan een datacenter stellen dat het serieus werk maakt van verduurzaming en vergroening. De benodigde kennis is grotendeels via sensoren en software te verkrijgen en te gebruiken. Maar of in de dagelijkse praktijk altijd en overal wordt gestuurd op het verlagen van het verbruik en het verhogen van de vergroening is een vraag waarop het antwoord niet altijd positief is.

Toekomst

We zien dat de sector op tal van punten in betrekkelijk korte tijd fors groener en duurzamer is geworden. In een aantal opzichten loopt men zelfs flink voor op schema. Nederland ICT laat namelijk weten dat de doelstellingen van de MJA 2020 vorig jaar al zijn behaald. Men is met de overheid in overleg over aanvullingen zodat de footprint nog beter kan worden. Het illustreert overigens ook waarom het beter is te spreken van groen of groenere datacenters. De overtreffende trap – het groenste datacenter – lijkt met alle innovaties die nog op stapel staan vooralsnog een wisseltrofee. Dat is overigens voor de sector, de afnemers en de gehele samenleving een goede ontwikkeling.

[Dit artikel is eerder gepubliceerd in het Datacenter & Cloud Dossier 2017]

Lees het artikel hier in PDF