Column Mary-Jo de Leeuw: Broekzakstalking

Een goede vriend van mij kreeg, terwijl wij totaal onschuldig aan de koffie zaten in een willekeurig koffietentje in Den Haag, een onophoudelijke stroom aan berichten op zijn telefoon binnen.

De frequentie was dermate hoog en beangstigend, dat ik me hardop afvroeg of alles wel goed ging? Niet dat ik me met andermans privézaken wens te bemoeien, maar als mijn eigen telefoon een salvo aan pingen en bliepjes van binnenkomende berichten laat horen, dan is er daadwerkelijk iets aan de hand. Hij antwoordde dat zijn vrouw hem appte met de vraag waarom hij onder werktijd in een koffietentje zat?

Dat op zich is al een vreemde vraag, want dat suggereert dat elke stap die hij zet door haar wordt gemonitord alsof hij een gedetineerde is met een enkelband. “Spyware?”, vroeg ik aan hem terwijl ik in het hippe tentje in mijn full organic third wave microfoam coffee roerde en nadacht over deze vreemde situatie. Hij haalde zijn schouders op en wist mij – quasi nonchalant – te vertellen ‘dat hij toch niets te verbergen had’. Yeah, right!

Recentelijk was er veel te doen in de media over kwaadwillende software die echt heel lekker gaat op Android-telefoons en als doel heeft mensen te bespioneren. Spyware of stalkerware dus. Deze kwade code zorgt ervoor dat een app op de achtergrond kan meedraaien die onzichtbaar is; ook voor virusscanners! Overigens gaat het niet alleen om onrechtmatig geïnstalleerde apps. Op het internet zwerven inmiddels heel wat instructiefilmpjes rond waarin stap voor stap wordt uitgelegd hoe je deze illegale praktijken tot in de kleinste illegale puntjes kunt perfectioneren. Dat geldt zowel voor telefoons die op iOS als op Android draaien. Na installatie is het kinderlijk eenvoudig om bijvoorbeeld WhatsApp-berichten mee te lezen. En een beetje slimme spyware regelt dat jouw camera wordt aangezet precies op het moment dat je met schuim op jouw lippen ‘uit pure  nieuwsgierigheid’ wat pornosites aan het afstruinen bent. De malafide software houdt namelijk jouw internetgedrag in de gaten! Toch wat te verbergen?

Inmiddels had mijn koffievriend over de spionnenvraag nagedacht. Nee, hij had geen spyware op zijn telefoon. Dat wist hij honderd procent zeker. Wel vond zijn vrouw het prettig om Find my iPhone op zijn nieuwe telefoon te installeren: gewoon handig voor het geval de fonkelnieuwe iPhone 11 Max Pro zou worden gestolen. Ik dacht altijd dat verzekeringen het antwoord waren op diefstal maar ik mis wel vaker een trend. Deze lijpe Loetje liet zich als een huiverige hond aan de ketting leggen ‘voor het geval dat’. En hij is niet de enige, zo bleek uit een rondvraag in mijn omgeving: er zijn best wat mensen die het hun partner toestaan om allerlei dingen op hun telefoon te installeren. Vrijwillig! Nog even los van het feit dat je daardoor het thuisfront uit moet leggen wanneer je jouw veters strikt op een plek die ‘ongebruikelijk’ is, vraag ik mij gewoon af of je als mens geen behoefte hebt aan (een beetje) privacy? Jouw partner of collega hoeft toch niet ALLES te weten?

Het verbaasde me dan ook totaal niet dat IT-beveiligingsbedrijven recentelijk bekendmaakten de handen ineen te slaan met hulporganisaties om slachtoffers van dit fenomeen (dat ik overigens heb omgedoopt tot broekzakstalking) te helpen. Daarnaast blijkt ook – volgens een onderzoek van de universiteit van Toronto uit 2019 – dat in 75 procent van de gevallen van huiselijk geweld, spionerende software wordt gebruikt. Waar ‘Find my iPhone’ al niet goed voor is…

Mary-Jo de Leeuw is adviseur cybersecurity, innovatie en data, Zij is verkozen
tot Inspiring50 2019, door Opzij in 2018 uitgeroepen tot een van Top100
influencers en uitverkoren tot de UK Top50 influencers 2018 in cybersecurity.
Reageren? m@ry-jo.nl

[Dit artikel is eerder gepubliceerd in ChannelConnect magazine 2-2020]

Lees het artikel hier in PDF